Mast holda avtomobil boşqariş: Özbekistonda buning jazosi va oqibatlari qanday?

Chop etilgan: 13 Noyabr, 16:45
Yangilangan: 13 Noyabr, 16:48
5 191
O‘qish: 17 daqiqa
Mast holda avtomobil boşqariş: Özbekistonda buning jazosi va oqibatlari qanday?

2026-yilda qoidabuzarliklarning barça oqibatlarini örganamiz.

Özbekistonda 2026-yil noyabr holatiga köra, mast holda transport vositasini boşqarganlik uçun jarima bazaviy hisoblaş miqdorining (BHM) 40 baravari yoki 17,6 million sömni taşkil etadi hamda 3 yil muddatga haydovçilik huquqidan mahrum qilişga sabab böladi.

Haydovçilik huquqi bölmagan şaxs uçun BHMning 50 baravari miqdorida (22 mln söm) jarima yoki 15 sutkaga ma’muriy qamoq jazosi közda tutilgan.

Tibbiy körikdan ötişdan boş tortiş ham ança qimmatga tuşadi: BHMning 30 baravari (13,2 mln söm) jarima va 3 yilga haydovçilik huquqidan mahrum qiliş. Bu – qisqa javob. Töliq javob esa mastlik holati qanday aniqlanişi va nima sababdan “rad etiş” sözini öylamay işlatmaslik kerakligidan boşlanadi.

Alkotester körsatkiçiga köra bayonnoma rasmiylaştiriş uçun me’yoriy çegara çiqarilayotgan havodagi etanol miqdori 0,135 mg ni taşkil etişidir. Qonni tibbiy tekşirişda esa alkogol iste’mol qilingani haqidagi xulosa 0,3 promill va undan yuqori konsentratsiyada beriladi. Bu raqamlar insonga “bir qadah içiş mumkin” degan kafolatni bermaydi – ular şunçaki ölçaş tartibini belgilaydi. Ertalab organizmda qança alkogol qolişini içilgan qadah hajmi, pivo şişalari soni yoki kayfiyatga qarab aniqlab bölmaydi. Özining huşyorligiga bölgan işonç ba’zan uskunadan çek çiqqunga qadar davom etadi, xolos.

Maqolada MJtKning amaldagi 131-, 136- va 140-moddalari, Jinoyat kodeksining 261-, 261-1- va 266-moddalari, tekşiriş qoidalari hamda YTH oqibatlari körib çiqilgan. Sömdagi miqdorlar 2026-yil 1-sentyabrdan kuçga kiradigan 440 000 sömlik BHM asosida hisoblangan. U özgargan taqdirda, sanksiyalar karrasini emas, summalarni qayta hisoblaş lozim böladi. Hayotda esa bu xavf har qanday jadvaldan yuqori turadi – yölda yoningizda haydovçining keçagi bazmi haqida mutlaqo bexabar odamlar ketayotgan böladi.

Mast holda avtomobil boşqariş: Özbekistonda buning jazosi va oqibatlari qanday?

Qança alkogolga ruxsat etiladi: 0,135 mg/l va 0,3 promill

Vazirlar Mahkamasining 975-sonli qarorida şunday deyilgan: agar çiqarilayotgan havodagi etanol buğlari konsentratsiyasi 0,135 mg ga yetsa, YPX xodimi MJtKning 131-moddasi böyiça bayonnoma tuzadi. Odatda alkotester körsatkiçi mg/l da qayd etiladi. Milligrammlarni özboşimçalik bilan promillega aylantirmasdan, aynan çekda körsatilgan ölçov birligiga qaraş muhimdir. Mazkur me’yor içilgan spirtli içimlik hajmiga emas, balki nafas bilan çiqarilayotgan havoni ölçaşga nisbatan qöllanadi.

Mastlik holatini aniqlaş töğrisidagi 3099-sonli Nizomda qon tekşiruvi natijasi böyiça tibbiy xulosa beriş uçun 0,3 promille va undan yuqori körsatkiç belgilangan. Promill qondagi konsentratsiyani anglatsa, mg/l nafas bilan çiqarilayotgan havoga taalluqlidir. Uşbu usullarning öz tartib-qoidalari, asboblari va iş materiallari mavjud. Mazkur qiymatlarni telefon quvvatlagiçlari yonida sotiladigan şaxsiy alkotesterlar körsatkiçi bilan töğridan-töğri taqqoslaş yaramaydi.

“Ozgina” içib, maşina haydasa böladimi?

Yöl harakati qoidalari spirtli içimliklar ta’siri ostida transport boşqarişni qat’iyan taqiqlaydi. Körikdan ötkaziş tartibidagi raqamlar yölga çiqişdan oldin özingizga mos me’yorni tanlaş uçun emas, balki qoidabuzarlikni isbotlaş va rasmiylaştiriş uçun kerak. Körsatkiç belgilangan çegaradan past bölsa ham, haydovçining holati boşqa belgilar orqali baholanişi mumkin, çarçoq yoki dori-darmonlarning özi esa safarni xavfli qilişga qodir.

Içilgan bir krujka pivodan keyingi eng töğri va xavfsiz reja bitta – rulga ötirmaslik.

Pivo, şarob va ötkir spirtli içimliklar hajmi turliça körinsa-da, bir xil etanol moddasini saqlaydi. Tana vazni, iste’mol qilingan taom, içimlikning ötkirligi, içiş tezligi va ötgan vaqt natijani butunlay özgartirişi mumkin. “Bitta şişa içsa, heç narsa qilmaydi” degan universal qoida yöq. Yana bir xavfli jihat: agar oxirgi qadahdan keyin köp vaqt ötmagan bölsa, konsentratsiya kötarilişda davom etişi mumkin. Qonun talablarini yölda öz tanangizda sinab köriş – eng yaxşi tajriba emas.

Nima uçun ziyofatdan keyingi tong dam olişga imkon bermaydi?

«Keça içgan edim, bugun özimga kelib qoldim» degan gap köpçilikka taniş. Biroq keçki içkilik asorati taqvimda sana özgargani bilan yarim tunda öz-özidan yöqolib qolmaydi. Ertalab qondagi qoldiq alkogol miqdori içilgan içimlik hajmiga va har bir inson organizmining öziga xos xususiyatlariga boğliq böladi; xumor esa displeydagi raqamlardan qat’i nazar diqqatni jamlaşga xalal beradi. Haydovçi uçun bazm qaysi kuni bölgani emas, rulga ötirgan paytdagi holati muhim. Ertalab taksiga tölanadigan pulni benzin narxi bilan emas, yaxşi holatda haydovçilik guvohnomasidan 3 yilga mahrum böliş, yomon holatda esa qamoq jazosi bilan qiyoslaş kerak.

Mast holda avtomobil boşqariş: Özbekistonda buning jazosi va oqibatlari qanday?

Qahva, duş, toza havodagi sayr va şöx musiqa kişini biroz tetiklaştirişi mumkin. Lekin ular organizmni etanoldan tezkorlik bilan tozalaydigan laboratoriyaga aylantirib qöymaydi. Uy şaroitidagi alkotester qöşimça ogohlantiruvçi vosita sifatida asqotişi mumkin, biroq uning aniqlik darajasi, unga texnik xizmat körsatiş va unga töğri puflaş qoidalarini yaxşi tuşuniş lozim: apparatning bir martagina körsatgan manfiy natijasi safar qonuniy yoki xavfsiz bölişiga kafolat bermaydi. Agar zarraça şubha bölsa, safarni qoldiriş yoki rulni huşyor haydovçiga topşirgan ma’qul. Ertalabki «göyo ötib ketgandek» degan tuyğu yölda qat’iy qaror qabul qiliş uçun juda mavhumdir. Qolaversa, xavflidir.

AQŞ Yöl harakati xavfsizligi milliy boşqarmasi (NHTSA) ma’lumotlariga köra, alkogol hatto kam miqdorda bölsa ham köz bilan kuzatiş qobiliyatini, diqqatni taqsimlaşni, harakatlar muvozanatini va kutilmagan vaziyatlarga munosabat bildiriş tezligini pasaytiradi. Özbekiston Yöl harakati qoidalarida ham reaksiya va e’tiborni susaytiruvçi dori-darmonlar ta’sirida, şuningdek, çarçoq va betoblik tufayli harakat xavfsizligiga tahdid soladigan holatda transport vositasini boşqariş alohida taqiqlangan. Bu har qanday dori vositasi öz-özidan alkogolga tenglaştiriladi degani emas. Yöriqnomani diqqat bilan örganing va agar dori vositasi haydaş qobiliyatiga salbiy ta’sir körsatsa, aslo rulga ötirmang.

 Özingizga taniş yönalişda öz imkoniyatlaringizga ortiqça baho beriş ayniqsa oson keçadi: buriliş taniş, har bir çuqurça yod bölib ketgan, uygaça beş daqiqalik yöl qolgan. Aynan şunday paytda tösatdan çiqib qolgan piyoda yoki mototsikl tezkor qaror qabul qilişni talab etadi. Alkogol esa haydovçi odatda özi ham sezmaydigan darajadagi tabiiy reaksiyani söndiradi. Yuqori tezlikdagi bir zumlik keçikiş metrlarga aylanadi, yöldagi bu metrlarni esa barda tölangan çek bilan ortga qaytarib bölmaydi.

Yölda tekşiruv qanday ötadi: alkotester, xolislar va videoyozuv

Haydovçining oğzidan alkogol hidi kelişi, gandiraklab yurişi, nutqining buzilişi, qöl barmoqlarining qaltiraşi yoki yuz rangining sezilarli darajada özgarişi tekşiruv ötkaziş uçun asos bölişi mumkin. Bu belgilar 3099-sonli nizomda keltirilgan. Gumonning özi mastlik holati isbotlandi degani emas, biroq u belgilangan tekşiruvdan ötiş uçun yetarli asos hisoblanadi. YHXB xodimi maxsus vosita yordamida joyning özidayoq tekşiruv ötkazişi mumkin. Natijani suhbat ohangiga qarab taxmin qiliş şart emas – ölçov va hujjatlar asosiy örinda turadi.

Maxsus uskunadan foydalanişdan oldin inspektor haydovçini uning işlaş tartibi bilan taniştirişi, talabga köra esa muvofiqlik sertifikati yoki uning nusxasini körsatişi şart. 975-sonli tartibga muvofiq, kamida ikki nafar xolis iştirok etişi közda tutilgan; tekşiruv xodimning body-kamerasi orqali amalga oşirilgan hollar bundan mustasno bölib, bunday vaziyatda jarayonning videoyozuvi iş materiallariga ilova qilinadi. Bu yerda gap jarayonni qonuniy rasmiylaştiriş haqida boryapti, telefonda kim birinçi bölib kamera yoqiş musobaqasi haqida emas. Xotirjamlik bilan uskuna turini va tekşiruv natijasini oliş tartibini aniqlaştirib oling.

Texnik tekşiruv natijasi iş materiallarida qayd etilişi, tibbiy körikdan ötkazilganda esa unga xulosa ilova qilinişi şart. Ölçov birliklari, vaqt, şaxsiy ma’lumotlaringiz va uskuna körsatkiçiga diqqat bilan qarang. Agar raqamlar şubha uyğotsa, e’tirozingiz bayonnomada aks etişi uçun rozi emasligingizni aniq va izçil ma’lum qiling. «Natijaga rozi emasman» va «heç qanday tekşiruvdan ötmayman» degan gaplarning huquqiy oqibatlari bir-biridan tubdan farq qiladi. Bunday vaziyatda hissiyotga berilib gapirgandan köra, vazmin va aniq sözlagan afzal.

Uskuna körsatkiçi 0,135 mg/l va undan yuqori bölsa, MJtKning 131-moddasiga asosan ma’muriy bayonnoma rasmiylaştiriladi. Bu bayonnomaga imzo qöygaç, darhol yölda davom etiş mumkin degani emas: transport vositasini keyinçalik boşqariş masalasi haydovçining haqiqiy holatiga va xodimlarning protsessual tekşiruviga qarab hal qilinadi. Çiqarilgan nafasda alkogol aniqlanmagan, biroq boşqa turdagi mastlik belgilari mavjud bölgan taqdirda, haydovçi tibbiy körikka yuborilişi mumkin. Puflaş usuli barça moddalarni aniqlab bera olmaydi va barça savollarga töliq javob böla olmaydi.

Natijaga rozi bölmaslik, tibbiy körik va undan boş tortiş

Masalan, haydovçi alkotester körsatkiçiga e’tiroz bildirsa yoki uşbu uskuna orqali tekşiruvdan ötişni istamasa, belgilangan tartibga köra u tuman yoki şahar davolaş-profilaktika muassasasiga tibbiy körikka olib boriladi. Bu juda muhim nuqtadir. Agar haydovçi dastlabki tekşiruv natijalariga rozi bölmasa-da, rasmiy tibbiy körikdan ötişga tayyor bölsa, bu tekşiruvdan uzil-kesil boş tortiş deb hisoblanmaydi. Biroq u tibbiy körikdan ötişdan ham boş tortsa, MJtKning 136-moddasiga asosan javobgarlikka tortilişi mumkin.

3099-sonli nizomga köra, tibbiy körik avtomobil töxtatilgan yoki YTH sodir bölgan paytdan boşlab bir soatdan keçiktirmay ötkazilişi şart. Yonida şaxsni tasdiqlovçi hujjatning yöqligi tekşiruvni bekor qilişga asos böla olmaydi: şaxs axborot tizimlari orqali aniqlanadi.

Şifokor klinik belgilarni va belgilangan tekşiruvlar natijalarini baholaydi. Qon tahlili har bir haydovçi uçun majburiy emas; u, xususan, şoşilinç tibbiy yordam körsatiş zarurati tufayli klinik belgilarni baholaşning imkoni bölmagan hollarda nazarda tutilgan. Şuning uçun «nafas tekşiruvi örniga qon topşirişni talab qilaman» talablar örnatilgan qonuniy tartibni özgartira olmaydi.

Tibbiy körikdan ötgan şaxsning talabiga köra, tibbiy bayonnoma nusxasi unga qoğoz yoki elektron şaklda berilişi şart. Tibbiy xulosaga rozi bölmagan taqdirda, nizomga köra, mastlik alomatlari aniqlangan yoki YTH yuz bergan paytdan boşlab ikki soat içida yöl harakati xizmati xodimi hamrohligida eng yaqin boşqa tibbiyot muassasasiga borib, takroriy tekşiruvdan ötişga ruxsat etiladi. Bu yerda vaqt haqiqatan ham muhim. Avval e’tiroz qayd etilib, nazarda tutilgan takroriy jarayon söraladi, qolgan barça masalalar esa keyin muhokama qilinadi.

«Vaqtni tejaş uçun» tekşiruvdan boş tortiş — yomon fikr. MJtKning 136-moddasiga binoan,belgilangan tartibda tibbiy körikdan ötişdan böyin tovlagan haydovçilik huquqiga ega şaxsga BHMning 30 baravari miqdorida jarima solinadi va u 3 yil muddatga haydovçilik huquqidan mahrum etiladi. Boşqariş huquqiga ega bölmagan şaxs uçun esa BHMning 50 baravari miqdorida jarima yoki 15 sutkagaça ma’muriy qamoq jazosi közda tutilgan. Qurilma xatoligi ustidan e’tiroz bildiriş imkoniyati tekşiruv joyidan ğoyib bölişni yoki şifokor körigidan boş tortişni talab qilmaydi. Bu örinda huquqiy jihatdan aniqlik kiritiş öjarlik qiliş bilan aslo bir xil emas.

Jarima va haydovçilik huquqidan mahrum qiliş: 2026-yilda bu sömda qança böladi?

Mast holatda transport vositasini boşqarganlik uçun asosiy jazo MJtKning 131-moddasida belgilangan: BHMning 40 baravari miqdorida jarima hamda transport vositalarini boşqariş huquqidan 3 yilga mahrum qiliş. Boşqariş huquqiga ega bölmagan şaxs uçun uşbu moddada BHMning 50 baravari miqdorida jarima yoki 15 sutka ma’muriy qamoq jazosi nazarda tutilgan. Körikdan ötişdan boş tortganlik uçun javobgarlik esa alohida 136-moddada keltirilgan. Barça holatlarni bitta umumiy «mastlik uçun jarima» deb jamlaş notöğri, çunki huquqiy vaziyat ham, moddalar ham bir-biridan farq qiladi.

2026-yil 14-oktyabr holatiga köra, bir BHM 440 000 sömga teng. Bu haqida Özbekiston Soliq qömitasi miqdor 1-sentyabrdan özgarganida ma’lum qilgan edi. Quyida uşbu sana böyiça hisob-kitoblar keltirilgan. Agar BHM yana qayta körib çiqilsa, jadvaldagi söm miqdorlarini ham yangilaş lozim böladi: kodeksdagi karralik darajasi esa BHM oşişi bilan öz-özidan özgarmaydi.

Holat

Me’yor va jazo

BHM 440 000 söm bölgandagi hisob-kitob

Mast haydovçi haydovçilik huquqi bilan

131-modda: BHMning 40 baravari va 3 yilga huquqdan mahrum qiliş

17 600 000 söm va 3 yil

Mast haydovçi haydovçilik huquqisiz

131-modda: BHMning 50 baravari yoki 15 sutkaga qamoq

22 000 000 söm yoki hibsga oliş

Körikdan ötişdan böyin tovlaş, haydaş huquqiga ega bölgan haydovçi

136-modda: BHMning 30 baravari va 3 yilga huquqdan mahrum qiliş

13 200 000 söm va 3 yil

Tekşiruvdan boş tortiş, boşqariş huquqiga ega bölmagan şaxs

136-modda: BHMning 50 baravari yoki 15 sutkagaça qamoq

22 000 000 söm yoki hibsga oliş

Заведомая передача руля нетрезвому человеку владельцем

Статья 140: 30 БРВ и лишение прав на 2-3 года

13 200 000 сумов и 2-3 года

Nima uçun bu raqamlar internetdagi eski maqolalardagidan yuqori? 2025-yil fevraligaça e’lon qilingan materiallarda avvalgi jazo çoralari uçraydi, 2025-yil avgustidan keyingi matnlarda esa jarima köpinça 412 000 sömlik BHM böyiça hisoblangan. 2026-yil sentyabrida esa BHM miqdori yana özgardi. Summani tekşiriş uçun qonun qabul qilingan sana, moddaning amaldagi tahriri va kerakli sanadagi BHM miqdoriga qarang. Agar xabarda mast holda haydaganlik uçun «25 BHM» deb körsatilgan bölsa, bu eskirgan ma’lumot bölib, unga tayanmaslik kerak.

Moddada «mahrum qilgan holda» deb körsatilgan bölsa, jarima haydovçilik huquqidan mahrum qiliş jazosining örnini bosa olmaydi. Boşqa tomondan, «yoki ma’muriy qamoq» degan sözlar bir vaqtning özida ham jarima, ham qamoq jazosi qöllanişini emas, balki tegişli huquqbuzarlik tarkibi uçun muqobil jazo çorasini bildiradi. Qaror qonunda belgilangan protsessual tartibda qabul qilinadi. Huquqdan mahrum bölgaç, bazaga tuşmay qolgan yozuvdan umid qilib rulga ötiriş esa muammoni faqat çuqurlaştiradi.

Mast holda takroran rulga ötiriş: jinoiy javobgarlik qaçon boşlanadi?

Xuddi şunday qilmiş yoki tibbiy körikdan ötişdan böyin tovlaganlik uçun ma’muriy jazo qöllanganidan söng, mast holda takroran transport vositasini boşqariş Jinoyat kodeksining 261-1-moddasi doirasiga kiradi. Bu endi oddiy oşirilgan jarima emas, balki jinoiy javobgarlikdir. Mazkur sanksiya 3 yilgaça muayyan huquqdan mahrum qilib, 2 yildan 3 yilgaça axloq tuzatiş işlarini yoxud 2 yildan 3 yilgaça ozodlikdan mahrum qiliş jazosini nazarda tutadi. Bu yerda qonun formulasi juda muhim: gap bir oqşomda içilgan ikkinçi qadah haqida emas, balki ma’muriy jazodan keyin takroran sodir etilgan qilmiş haqida ketmoqda.

Mastlik holatini aniqlaş uçun tekşiruvdan ötişdan böyin tovlaganlik yoki mast holda boşqarganlik uçun qöllangan ma’muriy jazodan söng tekşiruvdan takroran böyin tovlaş xuddi şu 261-1-moddaning boşqa qismida körsatilgan. Jazolar ham bir xil belgilangan: 3 yilgaça muayyan huquqdan mahrum qilib, 2 yildan 3 yilgaça axloq tuzatiş işlari yoxud 2 yildan 3 yilgaça ozodlikdan mahrum qiliş. Avvalgi jazodan keyin «alkotesterga puflamaslikka» uriniş ham uskuna qoğozidagi yuqori körsatkiçlarsiz töğridan töğri jinoiy iş oçilişiga olib kelişi mumkin. Yumşoq qilib aytganda, bu mutlaqo xato strategiya.

Şuningdek, alohida 261-2-modda ham mavjud bölib, u boşqariş huquqidan mahrum qilingan şaxsning xuddi şunday qilmiş uçun ma’muriy jazo qöllanganidan keyin yana transport vositasini boşqarişini nazarda tutadi. Uşbu moddada BHMning 50 baravaridan 100 baravarigaça jarima, 2 yilgaça axloq tuzatiş işlari yoki 2 yildan 3 yilgaça ozodlikdan mahrum qiliş jazosi belgilangan. Bu boşqa huquqbuzarlik tarkibi hisoblanadi va takroran mast holda boşqariş moddasining örnini bosmaydi. Agar haydovçi huquqidan mahrum qilingan bölsa, «ehtiyotkorlik bilan haydayman, heç kim sezmaydi» deb xomxayol qiliş örniga, butun jazo muddati davomida qatnaş uçun haqiqiy harakatlaniş çoralarini topiş zarur.

Jinoiy tavsifni şunçaki bir xabar sarlavhasi yoki biror tanişning aytganiga qarab belgilab bölmaydi. Bunda avvalgi qöllangan jazo, yangi sodir etilgan harakat, holatning aniqlanişi va protsessual hujjatlar hal qiluvçi ahamiyatga ega. Biroq amaliy xulosa aniq: birinçi holatdan söng xavf şunçaki jarima tölaş bilan yöqolib qolmaydi. Keyingi uriniş esa qimmatga tuşib, erkinlikdan mahrum qilişi mumkin.

Rulni mast haydovçiga topşiriş: maşina egasi va... iş beruvçining javobgarligi!

Öz maşinangizning yölovçi örindiğida ötiriş kalitlarni boşqa kimsaga berganlik uçun javobgarlikdan xalos etmaydi. Ma’muriy javobgarlik töğrisidagi kodeksning 140-moddasigaköra, transport vositasini boşqarişni bila turib mast şaxsga topşirgan mulkdorga yoki foydalaniş huquqiga ega bölgan şaxsga nisbatan transport vositasini boşqariş huquqidan 2 yildan 3 yilgaça mahrum qilingan holda BHMning 30 baravari miqdorida jarima qöllanadi. BHM 440 000 söm bölganda, bu 13,2 mln sömni taşkil etadi. Bu yerda «bila turib» sözi bezak emas, balki inson holatidan xabardor bölişga işora qiladi va vaziyatni baholaşni talab qiladi.

Agar transport vositasidan foydalaniş uçun mas’ul şaxs mast yoki haydovçilik huquqi bölmagan şaxsga boşqaruvni topşirsa, Ma’muriy javobgarlik töğrisidagi kodeksning 140-moddasida alohida BHMning 30 baravari miqdorida jarima nazarda tutilgan. Ma’muriy jazo qöllanganidan keyin bir yil içida boşqaruvni bila turib takroran topşirganlik uçun BHMning 50 baravari miqdorida jarima yoki 15 sutkagaça ma’muriy qamoq jazosi belgilangan. Maşina egasi bilan mas’ul mansabdor şaxsga nisbatan qöllanadigan çoralarni bir-biriga aralaştirmaslik kerak. Avtomobilni yönalişga çiqaradigan korxonaga smena oldidan "hammasi joyida" degan gapga işonib qoliş emas, balki haydovçilarni puxta tekşiriş tartibi zarur.

Boşqaruvni bila turib topşiriş örtaça oğir yoki oğir tan jarohati yetkazilişiga olib kelsa, Jinoyat kodeksining 261-moddasi kuçga kiradi. Odam ölimi va boşqa oğir oqibatlarda esa ozodlikdan mahrum qiliş jazosi tayinlanadi. Kundalik hayot uçun tavsiya qonun moddalaridan ança oddiy: kalit huşyor odamda qolişi, içgan kişiga esa taksi çaqirilişi kerak. Örtadagi noqulay suhbat nari borsa bir daqiqa davom etadi. Voqeaning boşqaça tus olişi esa yillar davomida asorat qoldirişi mumkin.

Mast haydovçi iştirokidagi YTH: jabrlanganlar, jinoiy iş va majburiy suğurta

Faqatgina test musbat çiqqani bilan har bir YTH ham öz-özidan jinoiy işga aylanib qolmaydi. Huquqiy baho beriş qoidabuzarlikka, oqibatlarga, sababiy boğliqlikka hamda töplangan dalillarga tayanadi. Yöl harakati qoidalarini buziş örtaça oğir yoki oğir tan jarohatiga sabab bölsa, JKning 266-moddasi qöllanişi mumkin. Uşbu moddada odam ölimiga sabab bölganda muayyan huquqdan mahrum qilingan holda 7 yilgaça, odamlar halok bölişi yoki boşqa oğir oqibatlarga olib kelganda esa 10 yilgaça ozodlikdan mahrum qiliş jazosi közda tutilgan. Şu bilan birga, iş holatlaridan kelib çiqib, mastlik holatiga doir normalar ham inobatga olinadi. Bu vaziyatda jarima miqdorini kamaytiriş haqida savdolaşişga mutlaqo örin qolmaydi.

Jabrlanganlar bölgan avariyada dastlabki harakat — töxtaş, joyni belgilaş, YHQga binoan tez yordam va YPX xodimlarini çaqirişdir. Suv olib keliş bahonasida yoki "ozgina havoda aylanib keliş" uçun harakatlanişda davom etmang. Hodisa joyida hujjatlar rasmiylaştirilib, zarur tekşiruvlar ötkazilguniga qadar spirtli içimlik içmang — bu YTH paytidagi holatni xolisona aniqlaş imkoniyatini yöqqa çiqaradi va barça iştirokçilarning huquqiy himoyasini qiyinlaştiradi. Bemorlarga yordam berişga xalaqit qilmagan holda guvohlarning ma’lumotlarini, videoregistrator yozuvini va hujjatlarni saqlab qöying.

Majburiy suğurta OSAGO jabrlanuvçilar manfaatini şartnoma doirasida himoya qiladi, biroq mast holatdagi haydaş jazosiz va bepul qoladi degani emas. Majburiy suğurta töğrisidagi qonunning 24-moddasiga köra, agar zarar mast holatda boşqariş oqibatida yetkazilgan bölsa, suğurtalovçi tölangan tovon puli miqdorida aybdor şaxsga nisbatan regress talabini qöyişga haqli. Dastlab suğurta tölovi jabrlanuvçiga tölanadi, söng bu mablağ aybdordan undirib olinadi. Jarima, öz maşinasining ta’miri va birovga yetkazilgan zararni bitta tölovga aylantirib yuborib bölmaydi.

YTH töğrisidagi bildirişnomani suğurta tovonini töğridan-töğri qoplaş tartibida rasmiylaştirişda ham qonun belgilangan muddat içida mastlik holatini tibbiy tekşiruvdan ötkazişni talab qiladi: 24-moddada xabarnoma tuzilganidan söng 4 soatlik vaqt körsatilgan. Qolgan majburiyatlar avariyaning aynan qaysi usulda rasmiylaştirilganiga boğliq. Suğurtaçi bilan nizoli holat yuzaga kelsa, "polis bormi, demak, hammasini tölab, esdan çiqarişadi" degan xomxayolga bormasdan, hujjatlarni töplang va qonun talablarini tekşiring. Regress talabi odam voqeani allaqaçon unutib yuborganidan keyin ham kelib çiqişi mumkin.

Töxtatilgandan yoki haydovçilik huquqidan mahrum etilgandan keyin nima qiliş kerak

Agar safar hali boşlanmagan bölsa, eng töğri yöl: avtomobilni ruxsat berilgan töxtaş joyida qoldiriş, taksi çaqiriş yoki maşinani boşqariş huquqiga ega bölgan va suğurta polisasiga kiritilgan huşyor haydovçini iltimos qilişdir. Agar maşinani boşqarayotib ahvolingiz xavfli ekanini sezib qolsangiz, ruxsat etilgan xavfsiz joyda töxtang, dvigatelni öçiring va manzilga yetib olişning boşqa çorasini köring. "Yana ikkita çorraha yetib olsam böldi" deb urinmang. Yölning qisqaligi yuz berişi mumkin bölgan oğir oqibatlarni kamaytirmaydi.

Mast holda avtomobil boşqariş: Özbekistonda buning jazosi va oqibatlari qanday?

Tekşiruv çoğida qonuniy tartib-taomillarga qat’iy rioya qiling: tibbiy körik ötkaziş uçun asosni bilib oling, asbob bilan tanişing, zarur bölsa sertifikatni sörang, uning çekini közdan keçiring va e’tirozingiz bölsa, uni qayd ettiring. Agar tibbiyot muassasasiga yuborişsa, jarayonda şaxsan iştirok eting va bayonnoma nusxasini talab qiling. Xulosaga rozi bölmasangiz, öz vaqtida boşqa muassasada qayta tibbiy körikdan ötiş haqida bildiring. Dalillar darhol — yozuvlar, xolislar va vaqt borida töplanişi kerak. Ovozni kötarib janjallaşiş bu imkoniyatlarning birontasini ham saqlab qolmaydi.

Haydovçilik huquqidan mahrum qiliş töğrisida qaror çiqarilgaç, uning ijro etiliş tartibi va muddatini aniqlang hamda belgilangan tartibda huquqingiz tiklanmagunça avtomobil boşqarmang. Agar avtomobil haydaş xizmat vazifangizga kirsa, xizmat safarlarini boşqa haydovçiga topşiring va iş jadvalidagi özgarişlarni iş beruvçi bilan kelişib oling. Jarimani tölaş avtomatik ravişda maşinani yana boşqariş huquqini bermaydi. Bayonnomaning qonuniyligiga şubha tuğilsa, hujjatlar nusxalarini saqlagan holda, belgilangan tartibda qaror ustidan öz vaqtida şikoyat qiling.

Oila uçun ham bu oqibatlar ança sezilarli böladi: işga taksida qatnaş, bolalarni olib yuriş, YTHdan keyingi xarajatlar va ba’zan heç qanday tölov bilan örnini qoplab bölmaydigan birovning jarohati. Bu mavzuga yengil yakun yasaş muşkul. Şu sababli bayram oldidan oddiy bir qoidaga amal qiliş foydaliroq: uyga qanday qaytiş masalasini hali xuşyor turgan paytda, birinçi qadahgaça hal qilib oliş kerak.

Özbekistonda mast holda rulga ötiriş böyiça tez-tez beriladigan savollar

Qança promillega ruxsat etilgan? Qon tahlili böyiça tibbiy xulosa beriş uçun 3099-sonli nizomda 0,3 promille va undan yuqori körsatkiç belgilangan; haydovçi çiqargan havo tekşirilganda esa bayonnoma rasmiylaştiriş uçun 0,135 mg/l çegara qöllanadi. Bular turliça ölçaş usullari bölib, xavfsiz me’yorni topiş böyiça tavsiya emas. Agar spirtli içimlik iste’mol qilingan bölsa, avtomobil boşqarişdan voz keçiş şart.

2026-yilda mast holda haydaganlik uçun jarima miqdori qança? Haydovçilik huquqiga ega şaxs uçun MJtKning 131-moddasida BHMning 40 baravari miqdorida jarima va 3 yilga haydovçilik huquqidan mahrum qiliş jazosi nazarda tutilgan. BHM 440 000 söm bölganida, 2026-yil 14-oktyabr holatiga köra bu 17,6 mln sömni taşkil etadi. Haydovçilik huquqi bölmagan şaxs uçun esa BHMning 50 baravari miqdorida jarima yoki 15 sutkaga ma’muriy qamoq jazosi közda tutilgan.

Alkotesterdan boş tortganlik uçun jazo bormi? Natijaga rozi bölmaslik yoki faqat asbob orqali dastlabki tekşiruvdan ötişni rad etiş belgilangan tartibda tibbiy körikka yuborişga asos böladi. Tibbiy körikdan ötişdan belgilangan tartibda böyin tovlaş MJtKning 136-moddasiga muvofiq baholanadi: haydovçilik huquqiga ega şaxs uçun BHMning 30 baravari miqdorida jarima va 3 yilga haydovçilik huquqidan mahrum qilişga sabab böladi. Tibbiy tekşiruv ötkaziş talabini har qanday tekşiruvdan butunlay boş tortiş bilan adaştirmang.

Natija yuzasidan e’tiroz bildiriş mumkinmi? Ha, körsatkiç böyiça e’tiroz qayd etiladi, söngra tibbiy tekşiruvdan ötiladi. Talabga köra uning bayonnomasi nusxasi beriladi; agar tibbiy xulosaga rozi bölinmasa, belgilar aniqlangan yoki YTH yuz bergan vaqtdan boşlab 2 soat içida eng yaqin boşqa muassasada qayta tekşiruvdan ötiş közda tutilgan. Muddatlar juda qisqa. Uy testining keçikib olingan fotosurati belgilangan rasmiy tartib-taomil örnini bosa olmaydi.

Ikkinçi marta mast holda rulga ötirsa, nima böladi? Mastlik yoki tekşiruvdan boş tortiş uçun ma’muriy jazo qöllanganidan keyin yana mast holda avtomobil boşqariş JKning 261-1-moddasi bilan tasniflanişi mumkin. Moddaning tegişli qismlariga köra, axloq tuzatiş işlari yoki 2 yildan 3 yilgaça ozodlikdan mahrum qiliş jazosi tayinlanişi ehtimoli bor. Tegişli jazodan keyin qayta böyin tovlaş holati ham ayni şu moddada körsatib ötilgan.

Mast haydovçi sodir etgan YTH xarajatlarini OSAGO qoplab beradimi? Jabrlanuvçiga tölov qiliş masalasi suğurta şartlari asosida körib çiqiladi, biroq qonun suğurtalovçiga tölangan summa miqdorida zarar yetkazgan mast haydovçiga nisbatan regressiv talab qöyiş huquqini beradi. Suğurta bu yerda javobgarlikdan qutuliş vositasi emas. Jarima miqdori, ehtimoliy jinoiy jazo va mulkiy da’volar mutlaqo turli asoslarga köra yuzaga keladi.

Bularning barçasi bir neçta qoidaga borib taqaladi: alkotester körsatkiçini içişga ruxsat deb bilmaslik, asbob bilan bahslaşişni tekşiruvdan böyin tovlaşga aylantirmaslik va içimlik içgan odamga rulni topşirmaslik. Qoğozdagi qoidalar uzun. Yölga çiqişdan oldingi qaror esa qisqa: Maşina kutib turadi.

Avtoelon.uz ko‘proq yangiliklar ulashishini xohlaysizmi?

Ha, xohlayman

Shu kabi yangiliklar

Yana

BYD Rolls-Roycega öxşaş haşamatli avtomobilni oşkor etdi

Yangi BMW X5 Özbekistonda qança turadi?

BYD giperkarini 500 km/soatdan yuqori tezlikda haydaşga muvaffaq bölindi

Yana