Dvigatel qizib ketsa nima qilish kerak?

Dvigatelning qizib ketishi O‘zbekistondagi har qanday haydovchi uchun eng noxush holatlardan biridir. Bunday hollarda nima qilish va o‘zini qanday tutish kerakligini ko‘rib chiqamiz.

Dvigatel yozda, tirbandliklarda va konditsioner yoqilganida qattiqroq qiziydi. Muammo shundaki, Chevrolet Cobalt va Spark kabi ko‘plab ommabop avtomobillarda sovutish suyuqligi harorati ko‘rsatkichi yo‘q.

Haydovchi odatdagidek harakatlanayotgan bo‘ladi, dvigatelning qizib ketishini bildiruvchi chiroq esa motor deyarli qaynayotgan paytda yonadi. Shu sababli ko‘pchilik muammoni juda kech – antifriz siqib chiqarilib, dvigatel notekis ishlay boshlaganda yoki kapot ostidan bug‘ chiqqanda payqaydi.

Dvigatel qizib ketishining oldini olish uchun nima qilish kerak va agar u qizib ketgan bo‘lsa-chi?

Harorat ko‘rsatkichi bo‘lmasa ham, avtomobil baribir qizib ketayotganidan darak beradi:

— dvigatel quvvati pasaya boshlaydi;

— antifriz yoki biroz kuyindi hidi keladi;

— sovutish ventilyatori to‘xtovsiz ishlaydi;

— konditsioner yomonroq sovuta boshlaydi;

— kapot ostidan bug‘ chiqadi;

— dvigatel notekis ishlay boshlaydi;

— uskunalar panelidagi yuqori haroratni bildiruvchi qizil indikator yonadi.

Eng katta xato — harakatni davom ettirish. Ko‘pchilik “Yana bir-ikki kilometr yursam, hech narsa qilmas” deb o‘ylaydi. Bu esa GBS qistirmasining teshilishi, blok boshini ta’mirlash yoki hatto dvigatelni almashtirish bilan yakunlanadi.

Agar dvigatel qizib ketganini sezsangiz:

— darhol pechkani yoqing;

— konditsionerni o‘chiring;

— xavfsiz joyda ehtiyotkorlik bilan to‘xtang;

— agar harorat endigina ko‘tarila boshlagan bo‘lsa, motorni darhol o‘chirmang.

Ba’zan pechka haroratni biroz pasaytirishga va dvigatelni saqlab qolishga yordam beradi. Biroq, agar radiator ventilyatori ishlamasa, qizib ketgan dvigatel bilan bir joyda turish mumkin emas. Agar bug‘ chiqa boshlagan bo‘lsa, motorni o‘chirish shart.

Asosiy qoida: hech qachon qizib turgan dvigatelda kengaytirish bachogi yoki radiator qopqog‘ini ochmang. Sovutish tizimida bosim yuqori bo‘ladi.

Agar qizib ketgandan so‘ng darhol bachokni ochsangiz, qaynab turgan antifriz otilib chiqib, jiddiy kuyishga sabab bo‘lishi mumkin.

Shuningdek:

— dvigatel ustidan sovuq suv quymang;

— qaynab turgan sovutish suyuqligi bilan harakatni davom ettirmang;

— qizib turgan sovutish tizimiga sovuq suv quymang.

Haroratning keskin o‘zgarishi tufayli silindrlar bloki boshi qiyshayishi mumkin.

Motor to‘liq sovigach, bir nechta narsani tekshirish kerak:

• Kengaytirish bachogi bo‘sh bo‘lsa, demak, qayerdandir antifriz oqayotgan yoki u qaynab ketgan.
• Ventilyator ishlayaptimi? Cobalt va Sparkda ko‘pincha muammo aynan sovutish ventilyatori, rele yoki harorat datchigida bo‘ladi.
• Radiator, ayniqsa, bahordan keyin momiq, kir va chang bilan to‘lib qolishi mumkin. Shu sababli havo yaxshi o‘tmaydi va dvigatel tirbandliklarda qiziy boshlaydi.
• Agar termostat qotib qolsa, antifrizning aylanishi buziladi. Bu ko‘pincha quyidagicha namoyon bo‘ladi: pastki patrubka sovuq, yuqorigisi esa issiq bo‘ladi.
• Agar pompa eskirgan bo‘lsa, sovutish tizimi samarasiz ishlaydi. Ba’zan bunda chiyillagan ovoz eshitiladi yoki antifriz oqishi kuzatiladi.

Ko‘pchilik bir marta qizib ketsa, hech narsa qilmaydi, deb hisoblaydi. Ammo zamonaviy motorlar qizib ketishga chidamsiz.

Hatto ish haroratining bir marta oshib ketishi ham quyidagilarga olib kelishi mumkin:

— GBS qistirmasining teshilishiga;

— moy va antifrizning aralashib ketishiga;

— blok boshining deformatsiyasiga;

— yoriqlar paydo bo‘lishiga;

— moy sarfining oshishiga;

— kompressiyaning pasayishiga.

 Ayniqsa, O‘zbekistondagi zamonaviy Chevrolet modellarida qo‘llaniladigan alyuminiy dvigatellar qizib ketishni og‘ir o‘tkazadi.

Dvigatel qizib ketgandan keyin mashinani diqqat bilan kuzatib yurish kerak.

Xavotirli belgilar:

— tutun trubasidan oq tutun chiqishi;

— ko‘zga ko‘rinadigan oqish bo‘lmasa ham, antifriz kamayib ketishi;

— moy “sutli kofe” rangiga kirishi;

— dvigatelning notekis ishlashi;

— kengaytirish bachogida pufakchalar va moy pardasi paydo bo‘lishi.

Bunday holda, darhol diagnostikaga borish kerak, aks holda ta’mirlash ancha qimmatga tushadi.

Issiq mavsum oldidan quyidagilarni qilish maqsadga muvofiq:

— radiatorlarni yuvish;

— antifriz sathini tekshirish;

— eski antifrizni almashtirish;

— ventilyatorning ishlashini tekshirish;

— patrubkalarning holatini kuzatib borish;

— kengaytirish bachogi qopqog‘ini tekshirish;

— termostat va pompaga pulni tejab qolmaslik.

Chevrolet Cobalt va Spark avtomobillarining ko‘plab egalari qo‘shimcha ravishda sovutish suyuqligi harorati datchigini o‘rnatadilar. Bu avariya chirog‘i yonishini kutmasdan, haroratni real vaqt rejimida ko‘rish imkonini beradi.

Cobaltda bu muammoni oddiy proshivka bilan hal qilish mumkin – ustalar sovutish suyuqligi harorati qiymatlarini zavod uskunalar paneliga chiqarishni o‘rganib olishgan.

Avtoelon.uz tahririyati dvigatelni ta’mirlash yoki almashtirishning oldini olish uchun jazirama yozga oldindan tayyorgarlik ko‘rishni maslahat beradi.

O‘zingizni va temir tulporingizni asrang!